دوشنبه, 25 شهريور 1398
کد خبر: 11768
نقد و تحلیل «آوینی فیلم» از انتخاب شتابزده مستندی غیر متعارف به نمایندگی از ایران برای اسکار

«در جستجوی فریده»؛ مستندی که فرهنگ سنتی ایرانیان را نشانه می گیرد

آوینی فیلم: هر چند موضوعاتی مثل «مهاجرت» و «هویت» جزو موضوعات مورد علاقه اسکاری ها است و سابقه انتخاب چنین موضوعاتی هم وجود دارد ولی پیام فیلم مستند انتخابی از کشورمان برای جهانیان میتواند تبعات نامناسبی درباره نحوه زیست مردمان اصیل ایران به دنبال داشته باشد. این مستند همچون بعضی از آثار سفارشی جشنواره ای گاه مردمان ایران را افرادی بدوی نشان می دهد که بیش از اینکه در انتظار دختر گمشده باشند، مجذوب زیبایی یک دختر جوان نورسیده هستند!
آوینی فیلم

خبر انتخاب بی سر و صدای فیلم مستند «در جستجوی فریده» به عنوان نماینده ایران در بخش فیلم های غیرانگلیسی زبان اسکار ۲۰۲۰ به قدری شوک برانگیز بود که هنوز گمان می رود که این خبر همچون بسیاری از اخبار دیگر فضای مجازی جعلی باشد، اما وقتی در سایت بنیاد سینمایی فارابی تائیدیه خبر فوق را می بینیم بر این حیرت افزوده می شود. «هیات معرفی نماینده سینمای ایران به مراسم اسکار، در پی چند جلسه مستمر، فیلم مستند «در جستجوی فریده» به کارگردانی آزاده موسوی و کوروش عطایی را به عنوان نماینده سینمای ایران برای معرفی به اسکار ۲۰۲۰ انتخاب کردند.» این خبر اعلام شده توسط بنیاد سینمایی فارابی به عنوان مسئول اصلی انتخاب فیلم ها برای اسکار وقتی مورد تردید قرار می گیرد که هر ساله حتی با سپری شدن فصل تابستان و با وجود انواع نقدهای صورت گرفته، بنیاد فارابی خیلی آرام به انتخاب نماینده سینمای ایران برای اسکار دست میزد و انقدر این آرامش دردآور بود که انگار مسئولان مربوطه اهمیتی برای این انتخاب قائل نبودند ولی امسال و در حالی که هنوز گمانه زنی رسانه ای هم کارش را شروع نکرده بود، به شکلی ناگهانی از سوی دکتر رائد فرید زاده، دبیر و سخنگوی هیات معرفی فیلم ایرانی به اسکار اعلام می شود که «از میان فهرست ۳ فیلم موجود و با رای هیات انتخاب، فیلم «در جستجوی فریده» به کارگردانی آزاده موسوی و کوروش عطایی به عنوان گزینه نهایی و به عنوان نماینده سینمای ایران به مراسم اسکار سال ۲۰۲۰ معرفی خواهد شد.»  سوال اینجا است که ماهیت این انتخاب و خبر «جلسات مستمر» اصلا می تواند وجود خارجی داشته باشد؟!

مستند در جستجوی فریده

به گزارش آوینی فیلم رسم هر ساله بر این بود که ابتدا هیات انتخاب و فیلم های کاندیدا به مرور رسانه ای میشد و به تدریج و به شکل قطره چکانی گزینه های نهایی و سپس فیلم انتخابی معرفی میشد ولی وقتی به شکل شبانه و در یک اتاق در بسته به نتیجه ای میرسند و خیلی زودتر از موعد مقرر فیلم مورد نظر را اعلام میکنند، مشخص است که دست های پشت پرده ای برای انتخاب فیلم انتخابی وجود دارد. باید ماجرا را از پیش از رونمایی این مستند در یازدهمین جشنواره مستند سینما حقیقت مورد بررسی قرار داد. مستند «از ایران یک جدایی» قبل از تولید مستند «در جستجوی فریده» توسط همین زوج فیلمساز یعنی «آزاده موسوی و کوروش عطایی» تولید شد و درباره بازخوردهای کسب جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان توسط «اصغر فرهادی» برای فیلم «جدایی نادر از سیمین» است. فیلم به نوعی وارد پشت صحنه جایزه اسکاری فرهادی می شود و از شبی باشکوه میگوید که میهمانان برنامه به شکل خانوادگی دور هم جمع شده و در انتظار اعلام جوایز اسکار هستند و همزمان با اعلام نام فرهادی فضا منفجر میشود! فیلم ستایش نامه ای برای فرهادی است و به نوعی وارد پشت صحنه فضای طرفداران و در واقع پشت صحنه زندگی خصوصی خانواده  مدرن ایرانی می شود و ضبط فیلم از یک دورهمی خصوصی را بهانه ای برای ساخت اثری واقع گرایانه قرار می دهد. از نوع حجاب افراد حاضر در این فیلم مستند که بگذریم- که لابد خودمانی است!- فیلم می خواهد از سینماگر ایرانی اسطوره بسازد و شاید همین ارادت مستندسازان جوان این فیلم باعث شد که بعدها هم فرهادی در اکران هنر و تجربه فیلم حاضر شود- کاری که کمتر انجام میدهد- و هم توجه مسئولان سینمایی به این زوج ناشناخته بیشتر گردد چنان که حتی خانم مستندساز به عضویت هیات انتخاب دوازدهمین جشنواره سینما حقیقت هم در می آید.

مستند در جستجوی فریده

به گزارش آوینی فیلم، هر چند مستند «در جستجوی فریده» خلاقیت هایی در ارائه موضوع مورد نظر خود یعنی «بحران هویت» دارد ولی در سایه نگاه به مهاجرت ناخواسته دختری گمشده به نام «فریده» به مسائلی دیگر هم نظر می اندازد و با ارائه زندگی دوگانه میان سنت و مدرنیته در واقع به نفع مدرن بودن و مدرن شدن، سنت را دست می اندازد. به گزارش آوینی فیم، مستند  «در جستجوی فریده» درباره دختری است که ۴۰ سال پیش در حرم امام رضا(ع) گمشده و در نهایت از شیرخوارگاه توسط زوجی هلندی به فرزندی گرفته شده و به هلند می رود.

مستند در جستجوی فریده

روایت مستند «در جستجوی فریده» از سالها بعد آغاز میشود که دیگر فریده دختری جوان و اروپایی شده و حالا می خواهد گذشته اش را در سفر به ایران و دیار خراسان پیدا کند. ورود فریده به ایران همراه میشود با چند خانواده مدعی که اعلام میکنند سالها پیش بچه خود را گم کرده اند و در این میان فریده میان خانواده های مختلف دست به دست می چرخد و وارد جمع های خصوصی و خانوادگی آنها میشود تا زمان بررسی آزمایشگاهی از واقعیت ماجرا فرا برسد. نوع ارتباط این دختر نیمه ایرانی-نیمه اروپایی با خانواده های سنتی یک فضای دوقطبی و گاه خنده داری را موجب میشود و فیلمساز هم کاملا دست سوژه را برای پیشروی باز میگذارد چنان که حتی ارتباط دختر غریبه با اهالی خانواده هایی که هنوز ماهیت آنها مشخص نیست، به در آغوش رفتن و بوسیدن هم میرسد! مستند «در جستجوی فریده» در واقع از سوژه مورد نظر در جهت جذب مخاطب به نوعی سوء استفاده می کند و بیراه نیست که این مستند در یازدهمین جشنواره مستند سینما حقیقت ضمن کسب جایزه ویژه دبیر جشنواره با استقبال مخاطبان مواجه شود و جزو محدود آثاری شود که در اکران متفاوت گروه «هنر و تجربه» هم تعداد تماشاگران بیشتری پیدا کند.

مستند در جستجوی فریده

هر چند موضوعاتی مثل «مهاجرت» و «هویت» جزو موضوعات مورد علاقه اسکاری ها است و سابقه انتخاب چنین موضوعاتی هم وجود دارد ولی پیام فیلم مستند انتخابی از کشورمان برای جهانیان میتواند تبعات نامناسبی درباره نحوه زیست مردمان اصیل ایران به دنبال داشته باشد. این مستند همچون بعضی از آثار سفارشی جشنواره ای گاه مردمان ایران را افرادی بدوی نشان می دهد که بیش از اینکه در انتظار دختر گمشده باشند، مجذوب زیبایی یک دختر جوان نورسیده هستند! در این مستند دوگانگی سنت و مدرنیته به جای همنشینی به شکلی وارونه درصدد ارزشگذاری به نفع مدرن بودن رفته و مستند به شکلی زیرپوستی چنان می نماید که دختر پرورش یافته در قلب اروپا، اکنون در جایگاهی بالاتر به لحاظ منزلت اجتماعی قرار دارد.

مستند در جستجوی فریده

 به گزارش آوینی فیلم، جدا از فقدان ارزشهای کیفی، مستند «در جست و جوی فریده» هر چند موضوع جهان شمول هویت دارد اما نماینده شایسته ای برای کشور ایران با همه مختصات دینی و عرفی و فرهنگی اش نمی باشد و حتی به شکلی معکوس خیلی از ارزشهای این کشور را در مجمع جهانی سینما زیر سوال خواهد برد. وقتی به کارنامه جهانی مستند «در جست و جوی فریده» هم نگاه کنیم به مورد قابل اشاره ای نمی رسیم. کسب جوایز دست چندمی همچون جایزه ۱۵۰۰۰ روبلی بخش «ابشریت در سینما» و جایزه ناشناخته سینمای مسلمانان در کازان روسیه در برابر رقبایی که هر کدام از مهمترین فستیوال های جهانی جوایز معتبری بردند، بیشتر به شوخی می ماند، پس چرا چنین اثری که حتی در میان اهالی سینمای ایران هم ناشناخته است، نماینده جهانی کشورمان میشود؟

مستند در جستجوی فریده

به گزارش آوینی فیلم، در خوشبینانه ترین حالت می توان گفت که هیات معرفی نماینده سینمای ایران به مراسم اسکار شامل فرشته طائرپور، فاطمه معتمدآریا، ابوالحسن داودی، تورج منصوری، رسول صدرعاملی، امیر اثباتی، مرتضی رزاق کریمی، مهرزاد دانش از وجود فیلمی با ماهیت هویت پذیری ذوق زده شدند و گمان رفته که این همان گمشده اسکاری ما است. شاید هم در این جمع وجود فردی که شیفته فرهادی است- «مهرزاد دانش»- تاثیر گذار بوده! و شاید از قبل قرار بوده که اثری از گروه پرسش برانگیز «هنر و تجربه» نماینده کل سینمای ما باشد! کارنامه افراد حاضر در این جمع داوری هم قابل نقد است که ترکیبی از کارگردان فیلم «هزارپا»، تهیه کننده بانفوذ و نیز مدیر همیشگی سینمایی است و لابد پیشکسوت این جمع هم فردی است که آخرین بار با «سال دوم دانشکده ی من» در جمع بدترین های جشنواره فجر سال گذشته حاضر بود! هر چه باشد جدی یا شوخی بدترین انتخاب ممکن با «در جستجوی فریده» رقم خورد، به نحوی که با وجود درصد پایین شانس جایزه اسکار برای فیلم «آزاده موسوی و کورش عطائی» باز هم سینمای ایران حتی در صورت رسیدن به مجسمه طلایی با انتخاب این فیلمِ مخدوش بازی را باخته است.

اسکار 2019

به گزارش آوینی فیلم، وقتی در میان تولیدات به اکران درآمده در یکسال اخیر سینمای ایران مروری کنیم و از فیلم های موفقی همچون «متری شیش و نیم» و «سرخپوست» و فیلم استراتژیک و هدفمند «شبی که ماه کامل شد» به «در جستجوی فریده» برسیم، یعنی اینکه سینمای ایران باز هم چشمان خود را به روی واقعیت بسته و تن به مناسبات داده است. یعنی برای مدیران سینمایی هیچ اهمیتی ندارد که فیلمی با معیارهای نظام اسلامی ایران به جهان صادر شود. یعنی گروهی به نمایندگی از جامعه فیلمی انتخاب می کند که نگاه بیگانه ای نسبت به مردمانش می جوید. وقتی در همان جمع ۱۰ فیلمی که باز مشخص نیست از کجا پیدا شده به فیلم های زاویه داری همچون «عرق سرد» و «آشغال های دوست داشتنی» می رسیم و ردپای این فیلمها را در جوایز جشن های خصوصی پیدا می کنیم یعنی یک تفکر خاص در ایران در حال نمایندگی است و سینما صاحبی ندارد که بخواهد از تمامیت فکری و فرهنگی این دیار دفاع کند.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.