يكشنبه, 31 شهريور 1398
کد خبر: 10943
گفتگوی آوینی فیلم با محمد علی شعبانی کارگردان مستند «انحصار ورثه»

شهید آوینی به حرفی که میزد، مومن بود

آوینی فیلم: درباره شهید آوینی برنامه های مختلف تلویزیونی تولید شد و بسیاری از رسانه ها همچنان در ایام مصادف با شهادت آن شهید بزرگوار به ویژگی های اخلاقی و سبک فیلمسازی وی می پردازند. اما آثار مستند تولیدی درباره زندگی و اندیشه شهید آوینی چندان نبوده است و یکی از مطرح ترین و در عین حال جنجالی ترین آثار تولیدی در این خصوص، مستند «انحصار ورثه» می باشد که توسط «محمدعلی شعبانی»؛ جوان خوشفکر سینمای مستند ساخته شده است.
آوینی فیلم

 محمدعلی شعبانی که به واسطه پدر هنرمندش از کودکی با نام شهید آوینی آشنا شده بود، در مستندی که همچنان بلاتکلیف است، تصویر متفاوتی از سیر وجودی شهید آوینی را ارائه داد. محمدعلی شعبانی در گفتگو با آوینی فیلم درباره متفاوت بودن مستند «انحصار ورثه» گفت: یکی از مواردی که باعث شد تا تولید مستند انحصار ورثه شکل بگیرد، وجود تضارب آرا درباره اندیشه شهید آوینی بود و همچنان می بینیم که برنامه های مختلفی درباره آن شهید در رسانه ها شکل میگیرد. در این گفتگوهای رسانه ای جای این مساله خالی بود که چرا آوینی در اواخر عمرش تنها شد و این تنهایی را چه کسانی برایش به وجود آوردند. در واقع به نظر من این پازل گمشده در برنامه های مختلفی بود که درباره شهید آوینی ساخته میشد. قطعا انحصار ورثه ادعای این را ندارد که همه چیز را درباره شهید آوینی بازگو کرده است اما این بخش از تنهایی شهید آوینی در سالهای آخر عمرش میتوانست برای مخاطبان جالب باشد.

محمدعلی شعبانی ادامه داد: به طور حتم اگر من در یک شرایط دیگر زندگی میکردم، طور دیگری فیلم می ساختم و آدمها محصول شرایط خود هستند. انحصار ورثه هم محصول شرایط فرهنگی جامعه است. همه مستندسازها میخواهند حرف تازه ای در آثار خود بزنند و من هم میخواستم تصویر متفاوت تری نسبت به شهید آوینی ارائه بدهم. از طرفی نکته ای که برایم جالب بود، سیری بود که شهید آوینی طی کرد و این میتوانست در یک اثر تصویری جالب باشد. همان گونه که وجه سیرورت نهفته در تذکر الاولیاء بسیار جالب و ارزنده است، سیر و سلوک شهید آوینی برای تغییر هم جالب بود.

 

انحصار ورثه

کارگردان مستند انحصار ورثه درباره انواع نقدهایی که نسبت به این مستند شد و در نهایت شرایط اکران و پخش آن را مختل کرد، به آوینی فیلم گفت: من یک سابقه ای با کاراکتر شهید آوینی داشتم و اگر در مستند خود به تحلیل و نقد آن شهید پرداختم، به این دلیل بود که نسبت به محکم بودن دیوار شهید آوینی و ارزشش مطمئن بودم. باید از آنها که جلوی اکران مستند را گرفتند، پرسید که چرا به اندیشه والای شهید آوینی شک کردند. من در جایی دیدم که نوشتند چه کسی تیر خلاص را به آوینی زد؟ اینها یا آوینی را نمی شناسند یا خیلی سینما را جدی گرفتند. برای اینکه پدیده شهید آوینی انقدر محکم و استوار است که با یک مستند نمیتوان آن را از پا درآورد. پس چرا نمیگذارند این مستند نمایش داده شود و آن اندیشه تحلیل شود؟! البته بعضی ها فکر کردند که با عدم نمایش این مستند روحیه من پایین می آید. در حالیکه مخاطبانی بودند که به دور از هرگونه تبلیغات مستند را دیدند و اکران های خیلی خوبی در دانشگاه ها داشتیم و حالا هم در سالروز شهادت آن شهید در خانه هنرمندان فیلم را نمایش میدهیم. هیچ وقت مصلحت در حوزه فرهنگ و هنر جواب نمیدهد و از آنها که منتقد مستند هستند، باید پرسید که منظورشان از مصلحت اندیشی برای شهید آوینی است یا مصلحت خودشان؟! اتفاقا باید در طیف افرادی که خود را در جبهه انقلاب نمیدانند، مخاطب پیدا کرد وگرنه افرادی همچون شهید آوینی که برای حزب اللهی ها شناخته شده است و هنری ندارد که مستندی بسازیم که فقط این طیف بپسندند. اشکال حوزه رسانه و فرهنگ این است که فقط فیلم را برای خودشان میسازند.

محمدعلی شعبانی ادامه داد: اگر من احساس میکردم این منتقدان واقعا دغدغه شهید آوینی را داشتند، ناراحت نبودم اما می بینیم که خیلی ها دغدغه خود را دارند. به نظرم با گذشت زمان ظرفیت این پیدا میشود که مستندی مثل انحصار ورثه هم اکران گسترده تر پیدا کند. من امیدوار بودم که بعد از رهنمود رهبری درباره سینمای مستند و لزوم گفتن حقایق، مستند انحصار ورثه هم شرایط خوبی پیدا کند اما مخالفان این مستند هنوز ظرفیت آن را ندارند. با این وجود ناامید نیستم و به نظرم شرایط در آینده بهتر خواهد شد.

این مستندساز جوان درباره فضای فرهنگی دوران شهید آوینی گفت: در آن دوران اختلافات شهید آوینی با محمدعلی زم، مدیر تلویزیون و مدیر ارشاد مطرح شد که نیاز به بررسی در قالب مستند دارد. اینها جایشان در مستند است. تلاش کردم بخشی از نگاه شهید آوینی و اختلافاتش با دیگر اهالی فرهنگ را در انحصار ورثه نشان بدهم اما برخی طاقت نیاوردند. خدا را شکر که قد فیلم بلند است و استقبالهای دانشگاهی این را نشان داد که فیلم کار خودش را میکند اما امیدوارم شرایط بهتری برای نمایش فیلم ایجاد شود و انحصار ورثه در گروه هنر و تجربه نمایش داده شود. در این مدت البته قرار بود نسخه ای از فیلم از تلویزیون پخش شود که من با آن نسخه مشکل داشتم.

محمدعلی شعبانی

 

محمدعلی شعبانی درباره مهمترین ویژگی های اخلاقی شهید آوینی به آوینی فیلم گفت: شهید آوینی انسان چند وجهی بود و مهمترین مشخصه ایشان، صداقت و صراحت اش است، چیزی که ما در حوزه فرهنگ کم می بینیم. آقا مرتضی آوینی صادقانه و مخلصانه از انقلاب اسلامی و اندیشه امام(ره) دفاع میکرد و در این راه برخلاف بسیاری دیگر خالص بود. شهید آوینی در مسیر اهدافش از چیزی نمی ترسید. برای همین به تلویزیون نامه می فرستاد و از وضعیت فرهنگی و وزیر فرهنگ انتقاد میکرد. این روحیه خالصانه امروز کم است. این آدم دائم خود را ارتقا میداد و حتی شجاعت داشت که بخشی از حرفهایش را پس بگیرد و حرفش را عمیق تر کند. آن چیزی که از شهید آوینی این روزها خیلی کم پیدا میشود، این است که شجاعت و صراحت رفتار آوینی کاملا مومنانه بود، یعنی من کمتر دیدم آدمی انقدر معتقد و مومن باشد به حرفی که میزند.

این مستندساز جوان ادامه داد: بعد از گذشت چهل سال از پیروزی انقلاب اسلامی، هنوز مانیفست مشخصی در حوزه فرهنگ نداریم که به آن تکیه کنیم. شهید آوینی وقتی اهمیت پیدا میکند که تنها کسی بود که مانیفست درست و مشخص و زیبایی در حوزه فرهنگ داشت. این را نمی گویم که ایشان دیگر شهید شده و الان دیگر پیش ما نیست. بلکه مجموعه ماندگار روایت فتح و آثار مکتوب و تصویری ایشان نشان میدهد که ایشان همچنان به دلیل داشتن تفکر مشخص زنده است.


افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.